Archive for Maj, 2012

Czy wypada pytać terapeutę o jego wiarę?

Nie wahaj się z zadaniem terapeucie pytania o jego przynależ­ność wyznaniową. Ogólnie mówiąc, zachęcamy pacjentów, by szu­kali kompetentnych chrześcijańskich doradców, którzy łączą swoją wiarę z poradnictwem w wartościowy sposób. Jeśli musisz korzystać z powszechnej opieki zdrowotnej, poproś o skierowanie do terapeu­ty chrześcijańskiego. Gdyby takiego nie było, nadal nie przestaje być ważne rozpoczęcie leczenia swojej depresji. Pamiętaj więc, że kompe­tencja w terapii jest bardzo istotna.

Co możemy powiedzieć o osobistych cechach terapeuty?

Istnieją trzy czynniki subiektywne, które decydują o tym, czy po­tencjalny terapeuta jest dla ciebie odpowiedni:

  • Zastanów się nad osobą samego terapeuty. Jaki jest jego wiek i płeć? Jak określiłabyś jego pochodzenie kulturowe, ile lat spędził w zawodzie oraz czy czujesz się dobrze z wymienionymi cechami. Jeśli prywatne życie terapeuty nie wygląda w porządku, udaj się do kogoś innego.
  • Zastanów się nad stylem interpersonalnym terapeuty oraz nad jego osobowością. Czy jest aktywny, bierny, ekstrawertyczny, introwertyczny, chłodny, zdystansowany, ciepły lub wylewny? Które z wymienionych cech najbardziej ci odpowiadają?
  • Czy terapeuta okazuje autentyczną troskę o twoją sytuację? Czę­sto oznacza to niezbędny dar leczenia, pomocny w terapii. Szukaj specjalisty, który potrafi nawiązać z tobą dobry kontakt i z którym czujesz się dobrze. Być może inni ludzie wspominają go pozytyw­nie, lecz ty nie masz z nim takiego samego kontaktu.

 

Czy ma znaczenie pleć terapeuty?

Terapeuci mężczyźni potrafią skutecznie współpracować z pacjent­kami, lecz ty możesz czuć się w ich obecności niezręcznie. Jeśli masz podobne uczucia po pierwszej wizycie, skorzystaj z usług terapeutki. Z kolei niektóre kobiety czują się niezręcznie w obecności specjalistek kobiet. Dobierz sobie odpowiednią płeć w zależności od tego, u kogo czujesz się najlepiej już na samym początku.

Jakie znaczenie ma dobry osobisty kontakt między mną a terapeutą?

Czynnik ten ma duże znaczenie w doborze terapeuty. Badania wy­kazują że relacja z terapeutą jest ważniejsza niż konkretna, stosowana przez niego terapia. Musisz umieć nawiązać i przeżyć wartościowy kon­takt. Twoja relacja z terapeutą stanie się oazą bezpieczeństwa, w której będziesz się uczyć, rozwijać, odkrywać samą siebie oraz podejmować bardziej skuteczne sposoby świadomego życia. Będziesz spędzać z tą osobą mnóstwo czasu. Upewnij się więc, czy ją lubisz, czy czujesz się w jej obecności bezpiecznie i swobodnie, oraz czy nie masz żadnych zahamowań.

Wybierz kogoś, kto według ciebie wykazuje się zrozumieniem, przejawia empatię i cierpliwość w stosunku do ciebie oraz przy kim możesz być otwarta i szczera. Będziesz musiała takiej osobie zaufać i wejść z nią w relację. Jeśli więc już na samym początku nie czujesz się w jej obecności komfortowo, umów się na konsultację z kimś innym.

Właściwy terapeuta

Jeśli szukasz doradcy lub terapeuty, nie działaj w zbytnim pośpie­chu. Poszukując lekarza, warto zadbać o drugą opinię lub porównać te­sty diagnostyczne, by zdecydować, komu możesz zaufać. Dużo łatwiej jednak jest zmienić lekarza niż psychoterapeutę lub doradcę. Ponieważ skuteczności twojego doradcy nie da się szybko sprawdzić (poradnictwo jest procesem powolnym), możesz być skazana na terapeutę, który nie wie, co robi. Jeśli możesz, zdobądź nazwiska kilku terapeutów i poproś o spotkanie z każdym z nich. Będzie ci wówczas łatwiej zdecydować, który z nich zaspokaja twoje potrzeby. Poniższe pytania i odpowiedzi zostały zaadaptowane z wcześniejszej książki doktora Harta.

Jak znaleźć terapeutę?

Najlepszym sposobem jest ustna rekomendacja. Porozmawiaj z przyjaciółmi. Dowiedz się, czy któryś z nich zna dobrego terapeutę zajmującego się depresją lub czy znają kogoś, kto go poznał. Jeśli ktoś z grona przyjaciół, lub jakiś ich znajomy, miał pozytywne doświadcze­nia z innego rodzaju terapeutą takim jak specjalista od spraw małżeń­skich i rodzinnych, zwróć się do niego o pomoc. Powiedz mu, że szu­kasz kogoś, kto leczy depresję, i zapytaj, czy mógłby kogoś polecić.

Skontaktuj się potem z godną zaufania chrześcijańską organizacją dysponującą odpowiednim zasobem informacji, taką jak Focus on the Family lub Stowarzyszenie Psychologów Chrześcijańskich. Gdy wspomniane wyżej organizacje zdobędą dla ciebie odpowiednie informacje, możesz bezpośrednio skontaktować się z terapeutą poroz­mawiać z nim przez telefon, oraz umówić się na pierwszą rozmowę. Jeśli specjalista, z którym rozmawiasz, nie specjalizuje się w leczeniu depresji, zapytaj go, kogo może polecić. W przypadku konieczności znalezienia terapeuty, którego koszty pokrywa twój ubezpieczyciel, zdobądź nazwiska odpowiednich specjalistów w twoim rejonie i za­pytaj lekarza kontaktowego, kogo by polecił. O rekomendację możesz również zwrócić się do osoby duchownej czy odpowiedniej komórki w parafii.

Musisz mieć cel

Zanim wybierzesz terapeutę, zorientuj się, jakiego rodzaju pomo­cy potrzebujesz. Najlepiej zbadanymi formami leczenia depresji jest terapia kognitywna i interpersonalna. Jeśli na przykład zostałaś wyko­rzystana seksualnie w dzieciństwie, powinnaś zastanowić się nad pod­jęciem jednej z terapii „głębi”, zamiast np. terapii kognitywnej.

Na samym początku jednak zadaj sobie kilka podstawowych pytań: co poszło źle i co chciałabym zmienić w moim życiu? Co muszę zaak­ceptować? Jakie mam tęsknoty, potrzeby, troski, nadzieje i zmartwie­nia? Czy czuję nieustanne rozczarowanie z powodu nierealistycznych oczekiwań? Jakie są moje nierealistyczne oczekiwania? Czy lubię roz­pamiętywać, albo czy moje myślenie jest negatywne i pesymistyczne? Czy doświadczam chronicznego napięcia i stresu, czując, że moje życie się wypaliło i wymyka się spod kontroli? Co sprawia mi trudności, wy­wołuje we mnie smutek i frustrację? Jakie uczucia, myśli i zachowania są dla mnie przeszkodą? Jak wyglądają relacje i kontakty w moim ży­ciu? W jaki sposób terapeuta może okazać mi wsparcie i pomóc przejść przez trudny czas?

Módl się i proś Boga, by wskazał ci te sfery życia, które stanowią źródło bólu lub konfliktu, wywołują depresję oraz wymagają rozwoju i uzdrowienia. Zastanów się nad każdą dziedziną włącznie z rolami, ja­kie pełnisz w życiu osobistym, w rodzinie bliższej i dalszej, we wspól­nocie kościelnej, w pracy oraz w społeczności lokalnej.

Leczenie całej osoby

Ponieważ jesteś niepowtarzalna w każdej sferze swojego życia, ta­kie również powinno być twoje leczenie i okres potrzebny na odzy­skanie zdrowia. Przyczyny leżące u podłoża depresji oraz długość jej trwania są istotne, podobnie jak twoja reakcja na przyjmowane leki oraz zdolność troszczenia się o samą siebie. Niektóre kobiety potrafią dobrze radzić sobie same, i gdy tylko zostaną właściwie ukierunkowa­ne, są w stanie wziąć odpowiedzialność za leczenie i samodzielnie je kontynuować. Inne natomiast potrzebują silnego wsparcia i ustawicz­nych wskazówek po drodze.

Jeśli twoja depresja ma przyczyny fizyczne, objawy powinny za­nikać wraz z powrotem do fizycznego zdrowia. Jednak nawet w takim przypadku poradnictwo może okazać się pomocne, umożliwiając ci ominięcie problemów spowodowanych wpływem depresji na twoje ży­cie. Przy depresjach reaktywnych, czyli tych, które są odpowiedzią na życiowe straty, powrót do zdrowia będzie wymagał bardziej złożonego i świadomego działania, ułatwiającego proces żalu. Będziesz musiała nauczyć się nowych metod walki ze stresem, akceptowania strat i prze­chodzenia przez proces bólu.

W trakcie tego pamiętaj, że najlepszym podejściem jest traktowa­nie człowieka jako „całości”. Zachęcamy cię, abyś myślała nie tylko w kategoriach jednej wizyty lekarskiej, lecz skupiła się na leczeniu „całej swojej osoby”. Oznacza to osobistą odpowiedzialność za troskę i opiekę nad samą sobą rozwijanie swobodnego odczuwania i wyra­żania własnych emocji, naukę dyskutowania o swoim negatywnym myśleniu, nabywanie optymizmu oraz dbałość o właściwe odżywianie, wystarczającą ilość snu i regularnych ćwiczeń. Wykorzystuj swój ból i trud jako okazję do wzrostu, nauki nowych umiejętności i nawyków, nawiązywania wartościowych relacji, a jeśli to konieczne, zastosowa­nia naturalnego i komplementarnego leczenia, stanowiącego uzupeł­nienie antydepresyjnej terapii.

Badania wyraźnie wskazują że w leczeniu silnej depresji najlepsze rezultaty przynosi współdziałanie poradnictwa i stosowania leków. Ani jedno, ani drugie, w oderwaniu od siebie nawzajem, nie wykazuje tej samej skuteczności, co obydwa czynniki razem. Byłoby miło, gdyby jakaś „magiczna tabletka” mogła sama wyleczyć depresję. Tak jednak nie jest. Jeśli twój lekarz zaleca terapię antydepresyjną, upewnij się, że znajdziesz fachowego doradcę.

Wiedz, kiedy uznać „kiedy”

Możesz sama się zastanawiać, ile i w jakim zakresie tak napraw­dę potrzebujesz pomocy. Decyzja szukania specjalistycznej pomocy jest zawsze indywidualnym wyborem. Istnieje jednak kilka ogólnych zasad, których należy przestrzegać. Na przykład, prawdopodobnie po­trzebujesz pomocy, kiedy:

  • Twoje objawy stały się oczywiste dla ciebie samej lub kogoś ci bliskiego oraz mają negatywny wpływ na twoje codzienne życie i relacje.
  • Nie potrafisz normalnie funkcjonować w pracy lub w domu.
  • Twoje myśli są bardzo negatywne i pesymistyczne.
  • Odczuwasz brak energii i smutek.
  • Twój umysł owładnięty jest myślami o śmierci.
  • Zauważyłaś istotne zmiany w sferze apetytu i nawyków żywieniowych; jesz albo zbyt wiele, albo zbyt mało.
  • Zauważyłaś, że twoje seksualne pragnienie poważnie się obniżyło.
  • Czujesz się tak zdesperowana, że nie wiesz, czy potrafisz dalej żyć.

Pamiętaj: jest rzeczą ważną, by szukać pomocy wcześniej, zanim symptomy staną się poważne. Im dłużej zwlekasz, tym silniejsza stanie się depresja i tym więcej czasu będzie potrzeba na powrót do zdrowia. Przeczytaj ponownie dział, by dowiedzieć się więcej na temat szczegółów dotyczących symptomów depresji.

Zakres profesjonalnego poradnictwa

Jeśli chodzi o wybór doradcy, wielu ludzi nie ma pojęcia, jak się w ogóle do tego zabrać. Aby uprościć cały proces i pomóc ci w wybo­rze, przyjrzymy się bliżej, jak wygląda świat poradnictwa, abyś potrafi­ła znaleźć właściwą pomoc.

Po pierwsze, ważne jest uświadomienie sobie, że choć słowa „psy­choterapeuta, terapeuta i doradca” bywają często używane zamiennie, istnieją jednak między nimi pewne różnice. Ponieważ terminy te nie są uregulowane prawnie np. w poszczególnych stanach USA, doradcy mogą się różnić zarówno co do poziomu i długości swojej edukacji, jak i co do norm prowadzonej praktyki. Ponadto niektórzy „chrześ­cijańscy” doradcy mogą oprócz właściwej edukacji doradczej posia­dać wykształcenie teologiczne lub nawet dodatkowe stopnie naukowe w tym samym zakresie. Co oczywiście nie gwarantuje, że połączą oni swoją chrześcijańską wiarę z twoją terapią w taki sposób, który byłby dla ciebie wartościowy. Możesz jednak o to zapytać w czasie pierwszej wizyty.

Istnieje szeroki wachlarz specjalistów od zdrowia psychicznego z odpowiednim wykształceniem i praktyką, którzy z powodzeniem potrafią leczyć depresję: psycholog kliniczny lub psycholog doradca, psychiatra, terapeuta małżeński i rodzinny, pracownik społeczny, licen­cjonowany doradca zawodowy, duszpasterz, doradca świecki.

Mówiąc ogólnie, im poważniejszy problem, tym większe prawdo­podobieństwo, że będziesz potrzebowała specjalisty lub kogoś z wyż­szym poziomem wykształcenia. Kompetentny doradca zna swoje ogra­niczenia i w razie potrzeby skieruje osobę wymagającą specjalistycznej pomocy do kogoś innego. Jeśli odnosisz wrażenie, że twój doradca nie jest kompetentny, nie wahaj się szukać specjalisty z lepszym wykształ­ceniem.

Uzdrowienie przez rozmowę i słuchanie

Pamiętaj: Bożym zamierzeniem dla nas jest wartościowa więź z innymi. Doradztwo ma sens tylko wtedy, gdy pojmowane jest jako dar od Boga, który udziela nam przez nie swojego uzdrowienia. Do­radca to osoba kompetentna, pomagająca ci rozwinąć ciepłe, szczere i wartościowe więzi. Umożliwia nawiązywanie tych więzi z innymi, co samo w sobie jest wartościowym narzędziem. Relacja z doradcą staje się bezpiecznym miejscem badania zawiłości twojego życia, przyczyn leżących u podłoża doświadczanej depresji oraz jej związku z twoim życiem i relacjami. Zapewnia wartościowy, systematyczny i niczym niezakłócony czas, gdy ty sama, osobiście, możesz zostać wysłuchana i doceniona. Doradztwo również umożliwi ci rozwój i pomoc w jaśniej­szym spojrzeniu na własne priorytety i wartości. Pomoże ustalić, jakie życiowe zmiany wprowadzić i jak do nich dążyć, wesprze w przemy­śleniu życiowych wyborów i świadomym wprowadzaniu ich w życie.

Spójrz na to w następujący sposób: doradztwo jest partnerstwem – najpierw z Bogiem, a potem z twoim terapeutą. Jeśli zaczniemy od wskazówki, że mamy nawzajem nosić swoje brzemiona, zgodnie ze słowami Listu do Galatów 6,2 – łatwo zauważymy, że to Boży sposób na uzyskanie wsparcia, wskazówek i pomocy w rozwiązywaniu na­szych konfliktów, leczeniu zranień i odnawianiu kontaktów z bliskimi nam osobami.

Gabinet doradcy może być jedynym miejscem, w którym ty, twój mąż lub rodzina, możecie razem usiąść i konstruktywnie porozmawiać o problemach.

Czy poradnictwo jest dla mnie najlepszym Bożym rozwiązaniem?

Po zakończeniu pełnego przeglądu twojego fizycznego zdrowia i podjęciu decyzji, czy potrzebne są ci leki antydepresyjne, pozostaje jeszcze jedna rzecz: ważność kompetentnego, profesjonalnego, zachę­cającego doradztwa, będącego częścią twojego planu powrotu do zdro­wia. Zdajemy sobie sprawę, że perspektywa i proces tego rodzaju le­czenia może część z nas przerażać, a zwłaszcza niektóre chrześcijanki.

Istnieje kilka przyczyn oporu wobec poradnictwa. Po pierwsze, twój współmałżonek i rodzina mogą takiego pomysłu nie popierać. Bywa, że uczęszczanie na terapię wywołuje w mężu poczucie zagroże­nia, z powodu obawy, iż żona zdradzi intymne szczegóły ich związku. Szczegóły te mogą nawet obarczać go winą za jej depresję, a przynaj­mniej mąż może tak sądzić. Najczęściej jednak dyskomfort związany z poradnictwem spowodowany jest brakiem zrozumienia, jak funkcjo­nuje terapia. W oczach niektórych może ona stanowić oznakę ducho­wej porażki, lub rodzaj świeckiego lekarstwa na ich problem. Jeśli tak wygląda sytuacja, znajdź doradcę lub psychologa chrześcijańskiego. Bez względu na to, czy wierzysz w to czy nie, jest ich bardzo wielu, a chrześcijańska porada z pewnością nie zagrozi twojej wierze.

TERAPIA PRZEZ PORADNICTWO

Gdybyś z całej naszej książki miała zaczerpnąć tylko jedną złotą praw­dę, mamy nadzieję, że byłoby to następujące stwierdzenie: „Nie próbuj walczyć z depresją sama. Potrzebujesz wsparcia od innych”.

Niestety, wiele przygnębionych kobiet pozbawionych jest luksusu kochającej rodziny i krewnych, wyrozumiałego męża czy chociaż za­chęcającego duchownego lub kościoła. W podobnych chwilach najbar­dziej pomocną rzeczą może być doradztwo.

Od czego zacząć

Jak dotąd, rozmawialiśmy wiele na temat tego, co dzieje się w gło­wie kobiety przechodzącej przez depresję. Co jednak dzieje się z po­zostałą częścią jej ciała? Gdybyś zauważyła oznaki depresji u siebie samej lub u kogoś innego, priorytetem powinno być dokładne fizyczne badanie. Jeśli symptomy są ostre, powinnaś poprosić swojego lekarza o skierowanie do psychiatry. Najważniejsze, aby wyeliminować wszel­ką możliwość ukrytej choroby, takiej jak schorzenie serca lub problemy z tarczycą, czy nawet brakiem równowagi hormonalnej ze względu na wahania estrogenu i serotoniny, o których już wcześniej wspominali­śmy. Ponadto wiele leków na receptę może wywoływać lub pogłębiać depresję. Przyjrzyj się więc wraz z lekarzem wszystkiemu, co z jakiejś przyczyny zażywasz, bądź to lekom na receptę, bądź bez niej.

W zależności od wstępnej diagnozy lekarza, powinnaś następ­nie poddać się dokładnym badaniom fizycznym, jeśli nie robiłaś tego w ciągu ostatnich sześciu miesięcy. W przypadku silnego stresu, niepo­koju lub ataków paniki, twój lekarz powinien zbadać, czy nie występu­ją u ciebie nieprawidłowości pracy serca. Powszechnym zaburzeniem, które przyczynia się do depresji i ataków paniki u kobiet, jest prolaps płatka zastawki mitralnej. Nie jest to poważne zaburzenie, lecz może wyjaśnić twoje nastroje przygnębienia.

Na tym etapie twój lekarz może skierować cię do psychiatry, zwłasz­cza jeśli uważa, że powinnaś zastosować leki antydepresyjne, a on sam nie może ich przepisać. Gdy wszystkie możliwe fizyczne zaburzenia i choroby zostały wykluczone, można przystąpić do kolejnego etapu, jakim jest pełna ocena psychologiczna.

Jeśli już spotykasz się z doradcą któremu brak kompetencji, by dokonać takiej oceny, poproś o skierowanie do odpowiedniego specja­listy. Badanie psychologiczne pomoże w określeniu twojej osobowo­ści i mechanizmów obrony, które z kolei mogą mieć wpływ na rodzaj poradnictwa lub przydatnego dla ciebie rodzaju psychoterapii. Nawet gdyby silnie wskazane było zastosowanie leków antydepresyjnych ze względu na charakter i objawy twojej depresji, jasne zrozumienie two­jej ukrytej osobowości może dopomóc specjaliście wybrać odpowied­nią terapię w celu osiągnięcia długoterminowego rozwiązania.