Archive for Maj, 2012

Słowa tylko dla osoby w depresji

Nasze ostatnie uwagi kierujemy do czytelniczki, która cierpi na de­presję. Wiemy, że nie jest łatwo żyć z depresją. Nie jest łatwo żyć na tym świecie, gdy jej doświadczasz. Nie jest łatwo kochać, być porząd­ną i miłą gdy każdego dnia przeżywasz głęboki emocjonalny ból. Nie jest łatwo rozumieć samą siebie, być sobą lub nawet siebie lubić. Mu­sisz jednak żyć dalej bez względu na to, co czujesz. Musisz żyć z samą sobą i z tymi, których kochasz. Jedynym sposobem, w jaki możesz to uczynić z godnością jest upewnić się, że czynisz wszystko, co w twojej mocy, by jak najszybciej wrócić do zdrowia.

Pogódź się więc z samą sobą ze swoim poczuciem winy i potrzebą podobania się drugim. Nie odpowiadasz przed nikim innym poza sa­mym Bogiem, a On doskonale rozumie, przez co przechodzisz.

Przez ten krótki czas skup się wyłącznie na własnym uzdrowie­niu. Z Bożą pomocą okres smutku i rozpaczy może okazać się czasem wspaniałego współdziałania z Bożymi odwiecznymi celami. Właśnie w chwilach głębokiego zranienia Bóg dokonuje w nas swojego naj­piękniejszego dzieła – jeśli tylko jesteśmy gotowe, by się poddać.

Proś o pomoc

Czy mimo swoich indywidualnych przyjaźni, nie zechciałbyś zor­ganizować grupy wsparcia? Masz kilka wyborów. Zapytaj paru przyja­ciół, czy byliby gotowi spotykać się z tobą np. raz w tygodniu na śnia­daniu? Zaproponuj im swoje wsparcie, gdy oni będą wspierać ciebie. Nie ma takiej osoby na naszej planecie, która by w jakimś momencie nie zmagała się z trudnościami. Możesz zwrócić się do doradcy lub psychoterapeuty w twoim rejonie i zapytać, czy nie zna grupy, która mogłaby służyć wsparciem. Możesz również spotykać się z terapeutą w celu „wsparcia” indywidualnego, nawet gdyby było to raz na dwa tygodnie lub raz w miesiącu. Korzyść z takich spotkań polega na tym, że masz kogoś, kto może cię wspierać i sprawdzać, czy nie narażasz się na depresję lub na potencjalne wypalenie.

Zachowaj intymność

Ważne jest również to, abyś podtrzymywał poczucie bliskiego kon­taktu w relacji, nawet jeśli czujesz się odpychany. Chociaż twoje in­tymne gesty nie są odwzajemniane, mimo wszystko dawaj. Trzymaj ją za ręce, kiedy tylko możesz. Dotknij jej policzka i powiedz, że ją kochasz. Przytul ją by czuła twoje ciepło.

Małżeństwo często potrzebuje w tej sferze pomocy zawodowego te­rapeuty, gdyż trudno jest określić znaczenie gestów, rozumieć najgłęb­sze emocje i zachować obiektywne spojrzenie na drugą osobę.

Szukaj społecznego wsparcia

Angażuj się w kontakty z innymi ludźmi. Unikaj izolacji i spędza­nia większości czasu z osobą w depresji. Wzmacniaj się i wspieraj wartościowymi relacjami z rodziną i przyjaciółmi. Regularnie grywaj w golfa z kolegami, spotykaj się raz w tygodniu na śniadaniu z przy­jacielem, na wspólnym gotowaniu, wieczornym pasjansie, na spotka­niu modlitewnym i innych wartościowych towarzyskich kontaktach. Przebywanie z ludźmi pogodnymi i optymistycznymi pozytywnie cię naładuje, ochroni przed wyczerpującymi symptomami depresji i przed samą depresją. Poproś innych, aby modlili się za was oboje w czasie, gdy twoja żona wraca do zdrowia.

Kilka badań wskazuje na fakt, że gdy opiekunowie chorych zmagają się sami, odizolowani od wszystkich, którzy by ich rozumieli i wspie­rali, szybko się wypalają emocjonalnie. System społecznego wsparcia daje ci właściwszą perspektywę w spojrzeniu na własne cierpienie, co z kolei czyni cię lepszym opiekunem. Na koniec, społeczne wsparcie pozwala ci bezpiecznie wyrażać własne uczucia, a także doświadczać pociechy i zachęty.

Zadbaj o siebie

Nie lekceważ wagi podstawowych zasad właściwego stylu życia, właściwego żywienia, wystarczającej ilości snu, ćwiczeń fizycznych, relaksu, kontaktu z Bogiem i innymi. Te codzienne wybory mają za­sadnicze znaczenie, dodadzą ci bowiem energii, by radzić sobie z na­pięciem i stresem związanym z pomocą bliskiej osobie w trudnym dla niej okresie. Gdy któraś z tych podstawowych potrzeb twojego życia nie będzie zaspokojona, okradnie cię z koniecznej cierpliwości, jas­ności umysłu, nadziei, energii lub odnowy, koniecznych, by pomagać bliskiej ci kobiecie i ustrzec cię przed negatywnym wpływem depre­sji. Możesz pomóc żonie, inicjując np. właściwe wzorce snu, relaksu i zdrowego żywienia oraz wspólnie się w nie angażując.

Ustal nową rutynę i przestrzegaj jej

Kolejnym sposobem podtrzymywania zdolności pomagania dru­giej osobie i ustrzeżenia się przed depresją jest podtrzymywanie włas­nych zainteresowań, zajmowanie się pracą hobby i kontaktowanie się z wartościowymi ludźmi. Zadbaj o radość.

Wszystko to może pomóc ci opanować stres oraz zminimalizować gniew i urazę z powodu oddziałującej na ciebie depresji. Będziesz wte­dy lepiej pomagał i wspierał bliską ci osobę.

Społeczne zmiany

Istnieją jeszcze inne zmiany, których należy dokonać w okresie de­presji twojej żony. Należy z pewnością zmienić życie społeczne rodzi­ny. Nie oznacza to odcięcia się od normalnych aktywności społecznych ani izolacji. Należy raczej zacząć wybierać, w jakie zajęcia możecie się angażować. Nade wszystko mąż powinien unikać sytuacji, które mogą być kłopotliwe dla jego żony. Żadna bowiem żona zmagająca się z depresją nie chce wystawiać swojego stanu na widok publiczny Jeśli chwilowo nie jesteś w stanie angażować się w życie towarzyskie, nie chciałbyś czuć się upokorzony przed innymi.

Wizytę w operze być może trzeba będzie zamienić na kino, a uczest­nictwo w nabożeństwach kościelnych może oznaczać siedzenie z tyłu i wychodzenie wcześniej, zanim zaczną wychodzić inni. Być może będziecie musieli chwilowo zrezygnować z kilku przyjaźni, które są zbyt wymagające, lub odmówić pójścia na obiad, na którym czuliby­ście się niezręcznie. Towarzyskie wymagania mogą wywoływać nad­mierny dodatkowy stres, pogłębiający depresję bliskiej ci osoby. Jeśli nie jesteście w stanie uczestniczyć w wydarzeniach społecznych, nie musisz nikogo przepraszać. Możesz po prostu wyjaśnić, że żona cierpi na chwilową depresję i do czasu jej powrotu do zdrowia, z uwagi na jej samopoczucie, ograniczacie wasz harmonogram spotkań, aby uniknąć dodatkowego stresu.

Spróbuj znaleźć nowe zwyczaje, rytuały i sposoby kontaktowania się z innymi. Nie możemy tu jednak zapomnieć o pewnym ważnym słowie ostrzeżenia. Gdy twoja żona nie reaguje podczas depresji, unikaj pokusy, by zwierzać się z intymnych uczuć innej kobiecie. Chęć znale­zienia współczucia może być dość silna, gdy intymność została ogra­niczona. Jest to jednak niebezpieczne terytorium, które może narazić cię na wciągnięcie się w romans. Dziel się raczej uczuciami z człon­kiem rodziny, z kolegą, duchownym lub zawodowym terapeutą. Jedną z ofiar, którą musi ponieść kochający mąż, gdy jego żona przeżywa depresję, jest rezygnacja z seksualnej intymności. Realny test charak­teru mężczyzny i jego wiary może dotyczyć również i tej sfery. Bóg rozumie, co może oznaczać takie poświęcenie, i z pewnością je uczci.

Zmiana ról i inne czynniki

Sporządziliśmy listę praktycznych sposobów pomocy bliskiej oso­bie cierpiącej na depresję. Istnieją jednak pewne zmiany, łącznie ze zmianami ról, które mogą stanowić wyzwanie w relacjach, a zwłaszcza w związku małżeńskim.

Depresja zmienia role współmałżonków, co może wpłynąć również na życie rodzinne. Będziesz musiał przejąć obowiązki zwykle wyko­nywane przez twoją żonę, matkę lub córkę, takie jak: chodzenie po zakupy, płacenie za rachunki, wożenie dzieci do szkoły i z powrotem, a także na zajęcia popołudniowe, przygotowywanie obiadu, karmienie zwierząt i sprzątanie po nich, wykonywanie codziennych prac domo­wych, takich jak mycie podłogi, zmywanie naczyń i pranie. Są to nie­uniknione zmiany ról, z którymi należy się liczyć.

Nade wszystko będziesz musiał się zastanowić, jak poradzić sobie z dziećmi. Dzieci łatwo biorą na siebie odpowiedzialność za nieszczę­ście swoich rodziców. Mogą się nawet czuć winne za ból, który wi­dzą, i same być narażone na depresję. Wytłumacz im, że nie są w żaden sposób odpowiedzialne za depresję matki. To nie jest ich wina i nie mogą jej zaradzić. Wyjaśnij im, że chociaż mama obecnie nie czuje się dobrze, to otrzymuje pomoc i niedługo wróci do normy. Jest rzeczą szczególnie ważną wytłumaczenie im, że depresja może być stanem biologicznym, wymagającym leczenia, podobnie jak choroba, np. cuk­rzyca, którą również trzeba leczyć. Niestety, w naszej kulturze panuje wypaczone myślenie wynikające z ignorancji, które piętnuje emocjo­nalne problemy, takie jak depresja, tylko dlatego, że nie „widać” przy­czyny problemu. Ojciec powinien wyraźnie powiedzieć, że ich matka nie cierpi na nic dziwnego ani nadzwyczajnego, lecz na chorobę tak samo realną jak każda inna.

Jeśli to konieczne, zorganizuj dodatkową pomoc, by mieć pewność, że podstawowe potrzeby twoich dzieci są zaspokojone. Upewnij się, czy o niczym nie zapomniałeś, tak aby nic nie umknęło twojej uwadze. Może to oznaczać, że znajomi lub dziadkowie przygotowują kanapki do szkoły, pomagają w pracy domowej lub zawożą dzieci do szkoły, na zajęcia sportowe lub do lekarza. Staraj się, by życie twoich dzieci mogło być jak najbardziej normalne, by żona nie miała odczucia, że zaniedbuje swoje obowiązki.

Jest jeszcze inna bardzo ważna uwaga, często pomijana nie tylko przez rodziców, lecz także przez profesjonalistów. Dzieci i nastolatki mogą być w szczególności narażone na depresję, gdy ktoś tak im bliski jak matka poważnie cierpi.

W jaki sposób można rozpoznać symptomy depresji u dziecka? Chociaż niektóre z nich przejawiają je w konwencjonalny sposób przez smutek i płacz, inne często kryją się pod maską tuszowania i nieznoś­nego zachowania. Mówiąc wprost, dzieci w depresji mogą wpadać w złość zarówno wtedy, gdy widzą własną matkę w bólu, jak i zauwa­żając, że utraciła swoje ciepło i otwartość. Zwróć uwagę na typowe ob­jawy depresji u dzieci i nastolatków:

1. Ciągły smutek.

  1. Utrata zainteresowania zajęciami, które niegdyś sprawiały im przyjemność.
  2. Zmniejszony apetyt.
  3. Trudności w zasypianiu lub wczesne budzenie się.
  4. Częste fizyczne dolegliwości, takie jak bóle głowy, bóle brzucha lub zmęczenie.
  5. Próby ucieczki z domu lub napomykanie na jej temat.
  6. Wpadanie w złość, wybuchy płaczu, drażliwość, złość lub przejawy wrogiego nastawienia.

Nietypowe objawy depresji u dzieci i nastolatków obejmują:

  1. Uczucie goryczy jako reakcję na pozytywne wydarzenia.
  2. Nadmierny apetyt i przejadanie się.
  3. Przyrost masy ciała.
  4. Ospałość i zbyt długie spanie.
  5. Spowolnienie ruchów lub reakcji.
  6. Trudności w relacjach i w prowadzeniu rozmów, jak również społeczną izolację.

Co powinieneś zrobić, skoro podejrzewasz, że twoje dziecko rów­nież zaczyna cierpieć na depresję? Jeśli zaburzenie staje się poważne do tego stopnia, że nie chce ono iść do szkoły łub po prostu się wyle­guje, zalecamy, abyś od razu szukał pomocy specjalisty. Jeśli reakcje dziecka nie są tak niepokojące, wystarczy mu zachęta oraz nieco więcej uwagi z twojej strony i ze strony innych członków rodziny, aby jego niepokoje ustały.

Nie zostawiaj jej samej, gdy zmaga się z depresją

Depresja jest najbardziej samotnym doświadczeniem, jakie można przeżyć. Nikt nie może wejść w świat osoby przygnębionej. Wydaje się, że jest ona w nim sama. Możesz jednak być przy niej obecny i po­magać jej w drodze do zdrowia, w czerpaniu ze źródeł leczenia, jak również znaleźć dla niej społeczne wsparcie. Jest rzeczą szczególnie ważną by miała przyjaciółki lub członków rodziny, którym może się zwierzać każdego dnia. Stałe wsparcie i zachęta przynajmniej jej przy­pomną że nie jest osamotniona. Badania mówią na ten temat wyraźnie: społeczne wsparcie poprawia jakość leczenia i przyspiesza proces po­wrotu do zdrowia.

Depresja jest chorobą „całej osoby”. W przeciwieństwie na przykład do złamanej nogi, która może mieć wpływ na twoją mobilność, depre­sja wpływa na każdą sferę twojej istoty, włącznie z emocjami, stanem fizycznym i duchowym. Leczenie wymaga więc podejścia zintegrowa­nego. Skupia się nie tylko na powrocie do zdrowia, lecz na nabyciu odporności, by przezwyciężyć potencjalną depresję w przyszłości.

Praktyczne sposoby pomocy bliskiej osobie cierpiącej na depresję:

  1. Słuchaj jej i rozmawiaj o tym, jak się czuje i w jaki sposób doświadcza depresji.
  2. Jeśli nie wyraża chęci do rozmowy z tobą, co może się zdarzyć, zachęć ją, by porozmawiała z zaufaną przyjaciółką.
  3. Jeśli macie dzieci, zaproponuj, że weźmiesz je ze sobą na wieczór lub weekend, aby mogła spędzić wolny wieczór z koleżanką. Zabierz dzieci na cały dzień, aby miała czas dla siebie i mogła się zająć osobistymi potrzebami.
  4. Staraj się często przygotowywać wieczorne posiłki, albo wyręczać ją w domowych obowiązkach. Pamiętaj: ona nie jest po prostu leniwa. Depresja pozbawia ją energii.
  5. Zaproponuj, że będziesz umawiał ją na wizyty i zawoził, aby nie musiała jeździć na nie sama.
  6. Zaproponuj załatwienie opieki do dziecka, żeby mogła zrobić sobie przerwę od regularnych obowiązków lub zająć się osobistymi potrzebami. (Nie bierz całkowitej odpowiedzialności za jej stan wyłącznie na siebie. Ona również musi inwestować w poprawę swojego zdrowia, gdyż w przeciwnym wypadku będzie stawiała opór całemu procesowi. Jest ważne, by nie próbować jej ratować, lecz być dyspozycyjnym i chętnym do pomocy).
  7. Przypominaj jej i zachęcaj, by przestrzegała wizyt u lekarza, była wytrwała w przyjmowaniu leków i starała się prowadzić zdrowy tryb życia. (Depresja zaburza pamięć. Może więc łatwo o tych sprawach zapominać).
  8. Podtrzymuj z nią stały kontakt. Okazuj jej troskę, telefonując do niej, zapraszając ją do kina, do gry w piłkę, na przyjęcia lub do kościoła. Wysyłaj jej miłosne listy. Nie czuj się zniechęcony, jeśli nie reaguje na miłe gesty. Twoje wysiłki będą zauważone, a pewnego dnia – gdy wyzdrowieje – na pewno zareaguje.
  9. Módl się razem z nią i za nią. Nie ma lepszego źródła pociechy niż modlitwa.

Okazuj wsparcie w praktyczny sposób

Okazywanie wsparcia bliskiej osobie, która próbuje przezwycię­żyć depresję, oznacza stworzenie bezpiecznego i budującego środowi­ska. Należy to jednak realizować w praktyczny sposób. Wychodzenie z depresji wymaga czasu. Środki antydepresyjne wymagają co naj­mniej dwóch tygodni, by zaczęły działać, o ile dawka jest dostatecznie duża. Jeśli chcemy zauważyć efekty, musimy poczekać kilka miesięcy. W niektórych przypadkach może się okazać konieczne wypróbowanie kilku zestawów leków, zanim znajdzie się ich właściwe połączenie. Cał­kiem możliwe, że zanim depresja minie, może upłynąć sześć miesięcy.

I właśnie w tym okresie oczekiwania kobieta w depresji najbardziej po­trzebuje miłości, cierpliwości, zachęty i praktycznego wsparcia.

Szczególnie groźnie wygląda sprawa codziennych obowiązków. Pa­miętaj, że do objawów depresji należy pesymizm, letarg i anhedonia, czyli niezdolność przeżywania jakiejkolwiek przyjemności lub radości w życiu. Symptomy te mogą sprawić, że proste zadania wydają się czyn­nościami niewykonalnymi. Możesz okazać pomoc nie tylko za sprawą swojej pozytywnej i pełnej nadziei postawy, lecz również przez wy­ręczanie bliskiej ci osoby w praktycznych zadaniach, z którymi obec­nie nie daje sobie rady. Musisz być dostępny i dyspozycyjny w bardzo praktyczny sposób, np. pomagając w domu, zmywając naczynia, gotu­jąc posiłek (lub od czasu do czasu wychodząc na obiad na miasto), zaj­mując się dziećmi, gdy żona robi sobie manicure, idzie do kosmetyczki lub sprawia sobie jakąś inną przyjemność. Jeśli nie możesz osobiście pomóc w codziennych obowiązkach ze względu na biznes lub pracę za­wodową poproś kogoś z rodziny czy kręgu znajomych, albo zatrudnij osobę, która zajmie twoje miejsce. Nie są to tylko symbole twojej mi­łości, lecz stanowią praktyczne sposoby odciążenia żony. W obecnym czasie nie potrafi ona bowiem spełnić własnych oczekiwań, nie mówiąc już o twoich.

Dowiedz się wszystkiego, co możesz, na temat depresji

Drugą główną metodą pomocy osobie cierpiącej na depresję jest zdobycie wszelkiej możliwej wiedzy na temat tego schorzenia. Może się to wydać dziwnym wymaganiem, ale istnieje ku temu kilka powo­dów. Po pierwsze, im lepiej rozumiesz przyczyny depresji, tym mniej­sze prawdopodobieństwo, że będziesz przyczyniał się do jej pogłębia­nia. Ignorancja dotycząca jej przyczyn tylko pogarsza sytuację. Skłania do mówienia i czynienia niewłaściwych rzeczy. Do obwiniania żony za coś, czego w żaden sposób nie spowodowała. Po drugie, im lepiej zro­zumiesz, na czym polega depresja, tym bardziej staniesz się cierpliwy i życzliwy. Po trzecie zaś, im więcej o niej wiesz, tym mniej będziesz się czuł bezsilny, gdy nie jesteś w stanie nad nią zapanować. Będzie to miało na ciebie pokrzepiający wpływ. Po czwarte, im więcej wiesz, tym większa będzie twoja nadzieja. Depresja przestanie być tajemniczą i nieokiełznaną bestią jaką była dotychczas. Zagłębienie się w temat i uczenie się wszystkiego, czego możesz, będzie więc najlepszym spo­sobem na poradzenie sobie z problemem. To, co „nieznane”, potrafi być bardzo stresujące.